و شونيز باريك و سائيده به روغن شبت يا سداب سرشته ضماد كنند و مطبوخ نافع انتصاب نفس نوشيدن و رب السوس يك ماشه فلفل سياه مر مكى هر يك دور با عسل ليسيدن و بالايش چاى خطائى مطبوخ تجرع كردن از مجربات است و باقى علاج همچون علاج فالج نمايند و شش روباه خشك كرده سائيده دو درم به طبيخ مويز خوردن به غايت نافع است . و حكيم عابد نوشته و كه نفع خوردن ريه حرور و اجواف سلحفاه نهرى پاك كرده باقى را سوخته مع قدرى فلفل عسل آميخته به صحت تجربه پيوسته و حرمل كنجد مقشر هر يك ده درم زوفاى خشك هفت درم باريك سائيده به عسل لعوق سازند و استعمال نمايند . و اگر برگ تنباكو فلفل سياه مويز منقى هر يك چهار درم شك خالص نيم دانگ گرفته اول برگ تنباكو را در گلاب خوب سحق نمايند تا مثل مرهم گردد بعده فلفل و مشك سوده بياميزند بعد از آن مويز منقى آميخته حل كنند تا كه جمله يك ذات گردد و حبوب به قدر فلفل ساخته يك حب صبح و يكى شام بخورند و از ترشى و شيرينى و مرطبات پرهيزند براى ربو استرخائى و بلغمى نفع تمام دارد . و طبرى گويد ربو كه از استرخاى عضلات صدر عارض شود انتصاب نفس و اعراض ضيق النفس به آن حادث گردد و مشهور بنفس بكائى است و علاج اين نوع علاج فالج و استرخاست اگر مزاج بارد باشد و اكثر حدوث اين علت بارد و ضعف حرارت مىباشد و بهترين چيزها كه در معالجه اين بعد تنقيه استعمال نمايند غرغره بشر بت انجير است و در بعض احيان مويزج و عاقرقرحا كوفته در ميفتج حل كرده و اين ضماد مصطكى سنبل الطيب قصب الزيره مر صبر نارمشك مساى و سائيده به گلاب آميخته بر پارچه طلا كنند و بر سينه گذارند كه بسيار نافع است و هرگاه طبيعت قبض شود حقنه كه در باب فالج و استرخا گذشت به عمل آرند و باقى علاج او نيز از فالج و استرخا اخذ كنند و غذا لائق اين معالجه بايد . علاج ربو يبسى كه از يبوست ريه افتد ماء الشعير شير بز و شيرينى و شير زنان و شير خر تازه بنوشند و شير گوسفند با ترنجبين نيز مجرب است و شيره به زور رطبه و لعابات و لعوقات مرطبه به كار برند و همچنين احليه و قيروطيات و مراهم مرطب بر سينه گذارند و از بنفشه و خيار و خطمى و نيلوفر و ديگر مرطات جوشانيده و روغن بنفشه تازه داخل كرده آبزن نمايد اگر به آن تپ نباشد و يك كف اسپغول هر صبح و شام به آب فرو بردن و مدتى دراز بر آن مداومت كردن فائده تمام دارد و اشربه مبرده مرطبه مثل شربت عناب و نيلوفر و خميره بنفشه نافع است و عصارات و ادهان بارد رطب مثل روغن كدو و بنفشه و بادام بسيار مفيد و روغن بادام در حريره‌ها و شراب رقيق المزاج استعمال نمايند و شرب دو درم روغن بنفشه در حمام ربو و ضيق يبسى را نافع نوشته‌اند و اغذيه بارو رطب اعراق و سمه اختيار نمايند و از مسخنات قوى و محللات و مجففات پرهيز سازند . و حكيم بماند نوشته كه شخصى را اين نوع ربومع شدت تپ عارض شده بود و ادويه مذكوره فائده نگرد پس اصل السوس و شقال بهدانه يك مثقال پوست خشخاش يك درم سپستان سى عدد نبات سفيد يك توله سواى بهدانه همه را كوفته جوشانيده صاف نموده دو درم صمغ عربى سوده پاشيده و ادم و همچنين وقت شام و هنگام صبح بعد دو ساعت از نوشيدن اين مطبوخ خاكشير دو توله تا چهار روز نيز دادم و صحت يافت و باقى هر چه در نفس متقلص مسطور شد به كار برند . علاج ربو بارد كه از برودت ريه عارض شود سواى تنقيه هر چه در علاج ربو بلغمى و ريحى مسطور شد استعمال نمايند و نوشيدن مطبوخ جلسه مغسول و باديان و مويز منقى با قند شيرين كرده و ديگر مسخنات مشروبه و اطليه تمريخ صدر بادهان حاره مثل روغن نرگس و ايرساو روغن بابونه و اكليل الملك و مانند آن سودمند . و اگر حلبه و انجير جوشانيده صاف نموده عسل داخل كرده بنوشند و يا به قوام لعوق آورده هر صبح يك قاشق بخورند نيز مفيد آيد و شربت زوفا يا سكنجبين عنصلى و لعوق عنصل در ربو بارد سخت سودمندست . علاج ربو ورمى كه از ورم ريه يا حجب يا كبد يا طحال يا خناق باشد علاج امراض مذكوره نمايند چنان كه در محل هر يك مذكورست و طبرى گويد هر ورمى كه در ريه حادث شود يا متقيح شود و يا صلب گردد و غرض در معالجه ورم صلب تليين و تحليل است اگر حار باشد او از جنس ذات الريه بود . و اگر رخو بود از جنس ربو و انتفاخ باشد و علامت ورم صلب در اين آن است كه با وى انتصاب نفس به غير وجع و نفث باشد . و اگر رخو بود انتصاب نفس با وجع اندك و نفث باشد . و اگر ورم حار از جنس ممره يا از جنس دبيلات باشد انتصاب نفس به الم شديد و خشكى دهن و سرخى رخسار و عطش و حاجت باستنشاق شديد و سرعت و تواتر نبض بود و علاج اين نوع ربو و علاج ذات الريه واحدست